Yazıda Kullanılan Anlatım Biçimleri

Anlatım

Birine, bir konu hakkında bir şey iletme, anlatma; his, fikir ve istekleri yazı ile ifade etme durumudur. Tecrübelerimizi, düşüncelerimizi, hislerimizi sürekli aynı şekilde anlatmayız. Hedefimiz, dile getireceğimiz konu, kitlenin özelliklerine göre değişik anlatımlara başvururuz. His, fikir ve isteklerimizi yazı ile başkalarına iletirken bazı anlatım biçimleri kullanırız bu biçimlerden seçim yapmak yazıyı yazma amacımıza bağlıdır. Okuyucuya belirli bir fikir verme amacımız var ise açıklama türünü kullanıyoruz. Görüleni, duyulanı, olduğu gibi anlatmak istiyorsak betimleyici anlatım biçimini kullanmalıyız. Romanlarda, öykülerde kullanılan anlatım biçimi öykülemedir. Yazarın işleyişindeki hareketlilik, tazelik uygun bir anlatım seçiminin belirlenmesine bağlıdır. Anlatımda başat amaçlar bunlardır:

Bir şeyi izah etme

Okuyuculara bir konu ya da düşünce üzerindeki his, fikir ve tavırları değiştirme

Tasvirleri okuyucuya iletme

Anlatıma yön veren amaçlar, Bunlar öyküleme, tartışma, açıklama ve betimlemedir. Açıklama, okuyucuya bilgi verme, betimleme, yazı ile resim oluşturma, tartışma, okuyucunun davranışlarını değiştirmedir.

Anlatım Yolları

Fikrin, hissin, incelenecek konunun dile getirilmesinde aşağıdaki yollar izlenir:

Tümdengelim- Tümevarım

Öznel- Nesnel

Soyut- Somut

Doğrudan- Dolaylı

Anlatım Biçimleri

Yazarlar farklı anlatım biçimleri tercih ederler. Bu anlatım biçimleri şunlardır:

Öyküleyici Anlatım

Öyküleme, yaşanılan, hissedilen ve düşünülen olayların konuşulması, fikirleri, hisleri, genel olarak söylemek istediklerimizi bir olay içinde bütünlemedir. Her fiilin bir ortaya çıkış, bir süreç ve sonuç durumu vardır. Öyküleme tekniğinde bu devinim görülür. Belirli özellikler taşır. Bunlar; fiil, süreç, mana ve yazardır. Roman, öykü, hatıra gibi türlerde bu anlatım türüne yer verilir.

Betimleyici Anlatım

Betimleme, nesneleri belirli özellikleri ile tanıtma, okuyucun resme bakıyormuşçasına kafasında canlandırmasını sağlamaktır. Örnek olarak gezilerde görülen mekanların tasvirini verebiliriz. Aynı şekilde romanlarda ve öykülerde bu teknik bolca kullanılmaktadır. Betimleme, duyu organlarımızın aktif olarak kullanıldığı bir anlatım biçimidir. Bu anlatım tekniğinde imge oluşturmak çok önemlidir. İmge, beyinde bir resim oluşturmadır. İmge oluşturmak için bağlamdan yararlanılmaktadır. Betimleme somut dünya ile ilgili olabileceği gibi kişilerin iç dünyası ile de ilgilenmektedir.

Etkili bir betimleme için şunlar gerekmektedir:

Başarılı bir gözlemci olabilmek.

Gerçeği doğru bir biçimde yansıtabilmek. Ayrıntılara yeteri kadar değinebilmek.

Betimleme gerçekçi olmalıdır. Betimlemenin amacı okuyucuyu o anın içinde hissettirmektir.

Betimleme çok uzun olmamalıdır. Çok uzun olan betimlemeler sıkıcı bir hale gelip okuyucuyu metinden uzaklaştırabilir.

Başarılı bir betimleme gerçekleştirmek için duyu organlarının tam ve doğru bir şekilde kullanılması gerekmektedir.

Tartışmacı Anlatım

Bir kararı, bir fikri ya da teklifi, değiştirme veya revize etmek amacı ile tartışmacı anlatıma başvurulur. Bundan dolayı üzerine konuşulan karar açıklanır. Neden yanlış olduğu, neden geçerli olmadığı söylenir. Nedenler sunulmazsa tartışmanın inandırıcılığı düşecektir. Bu anlatımda düşüncelerin bir ilgi ya da kanaat içermesi gerekmektedir.

Açıklayıcı Anlatım

Açıklama, bir hususu netleştirme, açık hale getirme için kullanılan bir anlatım tekniğidir. Bir kelimenin anlamından, bir vakanın anlatımına kadar her durum için açıklayıcı anlatım biçimi kullanılabilmektedir. Açıklama rutin hayatımızda sürekli olarak kullandığımız bir biçimdir.

Sonuç olarak varacağımız nokta yazılarda sadece bir tane anlatım biçiminin kullanılması imkansızdır. Yazı oluşturulurken seçilecek anlatım biçimi yazının oluşumdaki bütün süreci ilgilendirmekte ve şekillendirmektedir.

Benzerlik %0