Türkçe Dersi Öğretim Programının Ürün ve Süreç Odaklı Yazma Yaklaşımları

Yazmak, dünden bugüne büyük bir yer sahibi olmuştur. Konuşmanın göstergeler ile ifade edilmesine yazma denir. Yazma his ve fikirlerin yazılı bir şekilde ifade edilmesidir. Bu ifade edim şekli her yüzyılda önemini korumaktadır. Eğitim gerektiren süreç içerisinde kazanılacak bir beceridir. Yazma becerisi birden çok yetiyi aynı anda kullanmayı gerektirdiği için öğrenciler yazma faaliyetlerinde geriye çekilmektedirler. Şu an yazma becerisinin iyileştirilmesine dair iki yaklaşım vardır. Bunlar ürün odaklı yazma yaklaşımı ve süreç odaklı yazma yaklaşımıdır.

Ürün Odaklı Yazma Yaklaşımı

70’lere kadar yazma metin elde etmede belirlenen kalıplara uyan yazı dizgeleri olarak görülüyordu. Bu şekilde görülmesinin en büyük sebeplerinden birisi ürünü asıl alan bir yaklaşım olmasıdır. Yaklaşımda kişinin bildiklerini kağıda aktarması vardır. Yeni bilgiyi aktarma çabası söz konusudur. Ürün odaklı yazma yaklaşımının ayırıcı kısmı bilgiye dayanan metinler oluşturmasıdır. Bu anlayışın olduğu sınıf ortamında öğrenciler nasıl yazacağım kaygısı ile baş başa kalmaktadırlar. Bundan dolayı yazma sürecinde etkin rol alamamaktadırlar. Kontrol ve değerlendirme sürecinde asıl olan yine metindir. Öğretmen sürece müdahil olmaz fakat son aşamada değerlendiricidir. Teknik unsurları kontrol eder. Öğrencilere yönerge sunulup birlikte örnek yapılmadığından öğrenciler bu konuda geliştirememektedirler. Bu yaklaşımda öğrencilerin kişisel farklılıkları göz önüne alınmadığından yazma becerileri sönük kalmaktadır.

Süreç Odaklı Yazma Yaklaşımı

Bu yaklaşım yazılan metni ürün olarak değil bir süreç olarak kabul etmektedir. Bu üründe, ne ile alındı değil, nasıl ele alındı kısmına bakılmaktadır. Bu yaklaşımın hedefi öğrencilerin yazmalarını engelleyen unsurları ortadan kaldırmaktır. Yazma sürecinin aşamaları şunlardır; Hazırlık yapma, eskiz oluşturma, kontrol etme, düzeltme, dizinleme ve paylaşma.

Bu yaklaşımda süreçte farklı yeti ve beceriler üzerinde durulur. Ve aşağıda bulunan ilkeler takip edilir;

En son ürüne kadar geçen sürece odaklanmak

Öğrencilere bu süreç içerisinde yardımcı olmak

Yazma öncesi, sırası ve sonrası için gerekli yönergeleri vermek

Yazdıkları süre boyunca onlara geri dönüş sağlamak

Sınıfta aktif ve verimli bir yazma faaliyeti gerçekleştirebilmek için sürecin takibinin yapılması ve öğrenciyle birebir çalışılması gerekmektedir.

Yazma eğitiminin başat ilkesi yazı yazmaktadır. Yazma becerisi yazdığımız sürece gelişmektedir. Öğretmen öğrenciye yardımcı olmalı onunla beraber sürece dahil olmalıdır. Süreç odaklı yazma eğitimi ikiye ayrılmaktadır. Bunlar çizgisel yaklaşım ve bilişsel yaklaşımdır.

Çizgisel Yaklaşım: Somuttur. İlk yazma, yazma anı ve son yazmadır. Yazma öğretimindeki evreler öğrencisinin tecrübe kazanmasını sağlar. Dili nasıl kullanmaları gerektiğini öğrenirler.

Bilişsel Yaklaşım: Bu süreçte zihnin aktif olarak kullanılmaktadır. Ve aşamalar sıralı bir şekilde ilerlemektedir. Bu iki aşamayı birbirinden ayıran temel özellik bilişsel model çift yönlü, çizgisel model tek yönlüdür.

Hazırlık: Yazma sürecindeki ilk aşama hazırlık aşamasıdır ve çok önemlidir. Öğrenci kendini her an yazmaya hazır hissetmeyebilir. Hazırlık aşamasında yapılması gerekenler şunlardır;

Öğrencilerde yazma isteği oluşturma, rema seçimi, hedef belirleme, kitleyi belirleme, yazının türünü belirleme, konuyu araştırma.

Araştırılmada yazma faaliyetlerinin yazılı becerileri iyileştirdiği görülmektedir. Bu sürecin aşamaları iki türdür. Kısa süreli ve uzun süreli.

Kısa Süreli Yazma Faaliyeti

Ön hazırlık çalışmaları en fazla on beş dakika sürmelidir. Bu süre zarfı boyunca öğrencilere dilbilgisi kurallarını kavratacak etkinlikler yapılmalıdır. Bu çalışmalara amacı öğrencinin yaratıcılığını geliştirmektir. Çalışmada sıralanan teknikler;

Cluster Tekniği, soru cevap, serbest yazma, beyin fırtınası, görsel kullanım, çağrışımlı yazma.

Taslak

Bu aşama öğrencilerin aklına gelenleri kağıda döktükleri kısımdır. Hazırlık aşamasında kağıda aktarılır. Yazarlar bu aşamanın verimli geçmesi için şunları önermektedir. Yapılan yazı çalışmasının son çalışma olmadığı öğrencilere idrak ettirilmelidir. Aşamada birden fazla yazma çalışması yaptırılmalıdır. Hedef kitle ve metnin türü paralel olmalıdır.

Gözden Geçirerek Yazma

Öğrenci yazdığı taslağı yeniden kontrol etmelidir. Yazma grupları oluşturulmalı ve yazılar gruplarla incelenmelidir. Gelen geri dönüşlere göre yazı revize edilmelidir. Öğrenciler yazılarını iyileştirmek için aşağıdaki aşamaları yapmalılardır;

Yaptıkları taslağı tekrar okuma

Yazdıklarını arkadaşları ile paylaşma

Öğretmeni ile istişare etme

Gözden geçirerek yazma

Bu aşamada öğrenciler yazdıklarını akranları ile paylaşırlar. Gelen geri dönüşlere göre düzenlemeler yaparlar. Yazdığı metinlerde değişiklikler yapmalılardır. Bu değişiklikler metni bazen etkiler bazen etkilemez öğrencilerin bu aşamada metinleri iyileştirmek için;

Yaptıkları taslakları tekrardan okumalı

Sınıf arkadaşları ve akranları ile paylaşmalı, öğretmenleri ile fikir alışverişinde bulunurlar, geri dönütleri inceleyerek tekrar yazma çalışmaları yapmalılardır.

Düzeltme: Bu aşamadan önce metnin içine odaklanılırken diğer aşamalarda dilbilgisi kurallarına bakılır. Teknik unsurlar bu aşamada incelenir. Teknik sorunlar üzerine ortaya çıkan sorunların düzeni şu şekilde sağlanabilir,

Bazı öğrencilerin metinleri seçilir ve teknolojik ortamda yansıtılır. Ve yanlışlar üzerinde durularak düzeltilir. Yazım ve dilbilgisi çok olan bir metin seçilir ve fotokopi yapılarak sınıfa dağıtılır. Öğrencilerden kağıt üzerinde yanlışları düzeltmeleri istenir. Düzeltmeler sonucunda öğrenciler işaretleri kavrar ve öğrenmeye başlar. Daha sonra yine yanlışları varsa düzeltilir.

Yayımlama ve Paylaşma

Yazma faaliyet sürecinin son aşamasıdır. Öğrenci sürecin son şeklini almıştır. Öğrenciler yazma ürünlerini sunmak için isteklendirilmelilerdir. Öğrenciler sınıf ortamında sunumlarını gerçekleştirmelilerdir.

Ürün ve Süreç Odaklı Yazma Yaklaşımları Çerçevesinde 6-8. Sınıflar

TDÖP Yazma Becerisinin Çeşitli Açılardan İncelenmesi şu şekilde sıralanmaktadır.

Programın Genle Özellikleri Açısından İncelenmesi

Öğrencilerin becerilerini iyileştirmeye dönük öğrenci odaklı ve kişisel farklılıkları önceleyen bir program olarak hazırlanmalıdır. Yukarıda bahsettiğimiz gibi ürün odaklı yazma sürecinde öğretmen odaklılığı olduğu için öğrenciler aktif durumda değillerdir. Türkçe derslerinde sınıfı etkin kılmak için ikili bir ilişki içerisinde işlenmelidir. Bu yaklaşımda veri değil verinin nasıl bir şekilde oluşturulduğuna önem verilmektedir. Sürecin amacını yerine getirebilmesi için fiziksel ve bilişsel farklılıkları göz önünde bulundurulmalıdır.

Yazma Amaç ve Kazanımları Açısından İncelenmesi

Yazmaya dair hedef ve becerilerin öğrenciler tarafından kazanılması istenmektedir. Bu şekilde öğrenciler kazanımları içselleştireceklerdir. Aşağıda TDÖP hedef ve becerileri sıralanmaştır;

1-Yazma Kurallarını Uygulama

Metnin nizamına özen gösterir

Temiz ve düzgün yazar

Teknolojik yazışmalarda gereken kuralara uyar

İstanbul Türkçesi kullanır

Dilbilgisi kurallarına uygun cümleler kurar

Kronolojik sıraya uyarak yazar

2- Planlı Yazma

Gerekli araştırmaları yapar

Bir fikir etrafında yazsını tasarlar

Uygun söz sanatlarını ve deyişleri kullanır

Konuya uygun başlık belirler

Sonucu güzel ve etkili bir şekilde bağlar

Yazmanın gerekli yöntemlerini uygun bir şekilde belirler

3- Farklı Türlerde Yazma

Fikir yazıları yazar, duygu bildiren yazılar yazar, olay içeren yazılar yazar.

4- Kendi Yazdıklarını Değerlendirme

Yazdığı metinleri form ve muhteva açısından değerlendirir

Yazdığı metinleri lisan açısından değerlendirir

Yazdığı metinleri dilbilgisi kurallarına uyma açısından değerlendirir

5- Kendini Yazılı Olarak İfade Etme Alışkanlığı Kazanma

His, fikir, düş ve tecrübelerini yazarak tabir etme, sevdiği alana yönelik yazma, günce tutma, beğendiği anekdotları not etme, okulun dergi ve gazetelerine yazma, yazdıklarını yazmak ve toparlamak, çeşitli yazı yarışmalarına katılmak.

6- Yazım ve Noktalama Kurallarını Uygulama

Yazım kurallarını içselleştirir ve uygular, imla kurallarını yerine göre kullanır.

Yazma Yöntem ve Teknikleri Açısından İncelenmesi

TDÖP’de not tutma, dinlediğinden veya okuduklarından özet çıkarma, yazma çeşitlerinden yaralanma yer almaktadır. Özellikle süreç odaklı yazmada değişik yazma metotları kullanılmaktadır.

Yazma Becerisinin Değerlendirilmesi Açısından İncelenmesi

Yazma uygulamalarında eser ön planda ise ölçüt süreç değerlendirmesi şeklinde olmalıdır. Bu programda sadece öğretmenin değerlendirmesi değil öğrenci değerlendirmesi de olmalıdır. Programda esere değil sürece odaklanılır.

Sonuç: Yazma, eser ve zaman odaklı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu çerçevede 6-8. Sınıflar TDÖP’de yazma yetisi incelendiğinde yetinin değerlendirmesinin zaman odaklı olduğu söylenmektedir. Bu yaklaşımda asıl amaç öğrencilerin yazma becerilerini ve yeteneklerini geliştirmektir.

Ürün odaklı yazma çalışmasının içselleştirilmesi ve kağıda dökülmesi şimdiye kadar istenilen amaca ulaşılmasının en büyük göstergesidir. Bu anlayışta merkezde öğretmen vardır. Türkçe öğretmenleri bu yazıları değerlendirirken içerikten çok teoriye önem vermektedirler. Bu durumda öğrencilerin kaçmasına ve hayal güçlerinin körelmesine sebep olmaktadır. Etkinlikler tek yönlüdür. Fakat yaklaşım yapılandırıcı olduğunda öğrencilerin hevesli olduğu ve yazma faaliyetlerinde daha yaratıcı olduğu görülmüştür. Bu alanda yapılan çalışmalarda istenilen amaçlara ulaşmanın süreç odaklı yaklaşımla mümkün olduğu söylenmiştir. Yaklaşım incelendiğinde ürüne değil sürece odaklanılacak ve öğrenciler daha başarılı olacaklardır.

Benzerlik %7